Czarnuszka

Nigella sativa

(Czarnuszka siewna, Czarny kumin, Czarny sezam)

Czarnuszka od czasów starożytnych była szeroko stosowana do celów leczniczych i jako przyprawa. Znana była jako "ziarno Benedykta".

W księdze ziół asyryjskich opisywano nasiona czarnuszki  jako lekarstwo na problemy żołądkowe oraz do stosowania zewnętrznego na problemy skórne, takie jak świąd, wysypka, opryszczka.

Inne źródła podają, że w grobowcu Tutenchamona znaleziono olej i nasiona czarnuszki.

Nazwa czarnuszka pochodzi od łacińskiego słowa „nigellus” lub „niger”, czyli czarny.

W Egipcie były one używane przez Kleopatrę i królową w celach upiększających i leczniczych. Lekarze starożytnego Egiptu stosowali nasiona czarnuszki jako lekarstwo na przeziębienia, bóle głowy, zaburzenia trawienia, infekcje, stany zapalne i alergie.

Hipokrates w V w p.n.e. stosował czarnuszkę na zaburzenia trawienia i wątroby. W I wieku zioło to było powszechnie stosowane przez Pliniusza Starszego. Działanie czarnuszki opisał w dziele pt.: "Historia Naturalna", jako środek na ukąszenia węży i ukłucia skorpiona, modzele, ropnie i wysypki skórne. Zalecano ją również na  przeziębienia i stany zapalne.

Nasiona czarnuszki mają właściwości odpychające niektóre owady, np.: mole.

Czarnuszka pochodzi z Afryki Północnej, ale rośnie też w Turcji i na Wschodzie. Jest rośliną całoroczną, należącą do rodziny Ombrellifere. Kwiaty, które rozwijają się latem, są białe o niebieskawym odcieniu, owoce są nabrzmiałe i zawierają małe, czarne ziarna.

Nasiona czarnuszki to małe, matowe, czarne ziarenka o szorstkiej powierzchni i oleistym białym wnętrzu. Są trójkątne i mają 1,5 - 3 mm długości. Są podobne do nasion cebuli.

Bukiet: Nasionka nie mają intensywnego zapachu, choć gdy się je rozetrze wydzielają aromat przypominający oregano. Smak: lekko gorzki z lekką pikantną nutą. Skala ostrości: 3

Używanie i przechowywanie czarnuszki

Możemy wykorzystać całe lub mielone nasiona, są one zazwyczaj smażone lub palone przed użyciem. Dają się łatwo skruszyć w moździerzu. Przechowujemy w zamkniętym pojemniku i chłodnym miejscu.

Zastosowanie kulinarne czarnuszki

Czarnuszka stosowana jest w Indiach i na Bliskim Wschodzie jako przyprawa, a w Europie czasami wykorzystywana jest jako substytut pieprzu. W kuchni indyjskiej powszechnie stosowana jest jako dodatek do łagodnych duszonych potraw z jagnięciny, takich jak korma (rodzaj curry na bazie jogurtu i przypraw z dodatkiem mleczka kokosowego). Doskonale współgra również z warzywami i potrawami dhal (indyjskie zupy), jest także częstym dodatkiem sosów czatnej (chutney).

Nasionami posypuje się przed pieczeniem chleb naan (płaski chleb drożdżowy z białej mąki pochodzenia środkowoazjatyckiego). Czarnuszka jest składnikiem niektórych mieszanek przyprawowych garam masala i jest jedną z pięciu przypraw wchodzących w skład mieszanki Panch phoron. Na Bliskim Wschodzie czarnuszka dodawana jest do ciasta chlebowego. Czarnuszkę zazwyczaj dodaje się do chleba.

Właściwości lecznicze czarnuszki

Czarnuszka w indyjskiej medycynie stosowana była  jako środek wiatropędny i pobudzający, przeciwko niestrawności i dolegliwościom jelitowym. W Indiach używana jest też do wywoływania poporodowych skurczy macicy oraz do przyspieszenia laktacji.

Czarnuszka jest przyprawą szczególnie bogatą w żelazo. Ceniona jest w  tradycji Ayurvedy za korzystny wpływ na zdrowie. Ma właściwości rozgrzewające, stosowana jest więc też w okresie zimowym. Uważa się, że czarnuszka niweluje wzdęcia, ma działanie uspokajające.

Zmniejsza Vatę i Kaphę i zwiększa Pittę (w tradycji Ayurvedy, te elementy, przejawiają się w ludzkim ciele jako trzy podstawowe zasady, dosze, temperamenty. Vata dosza to połączenie elementu eteru i powietrza, pita – wody oraz ognia, a kapha – jest przejawem wody oraz ziemi. W Indiach i w Chinach, olejek z czarnuszki używany jest jako "naturalny antybiotyk", podczas Międzynarodowego Kongresu Raka w New Delhi mówiło się o jego działaniu przeciwnowotworowym

Odtruwa układ pokarmowy, równoważy układ odpornościowy. Przyczynia się do absorpcji składników odżywczych, poprawia trawienie i stymuluje układ odpornościowy. Olejek eteryczny wykazuje korzystne działanie  w walce z problemami układu oddechowego (astma, zapalenie oskrzeli ), dzięki swoim właściwościom przeciwzapalnym i przeciwbakteryjnym.

Posiada wysoką zawartość antyoksydantów, które dłużej pozostają w całych nasionach, krócej w czarnuszce mielonej. Czarnuszka przyczynia się do naturalnej detoksykacji organizmu, podobnie jak cynamon, imbir, kurkuma i koper.

Detoksykacja jelit. Olej z nasion czarnuszki ma szczególne znaczenie w detoksykacji jelit, gdyż zablokowany przewód pokarmowy może prowadzić do wielu chorób, jak bowiem mawiał Paracelsus "Śmierci czai się w jelitach". Toksyny mogą być wytwarzane przez bakterie jelitowe i grzyby, których nie można usunąć z jelit, ze względu na tendencję do zaparć.

Nagromadzenie toksyn może prowadzić do wielu chorób i upośledzenia funkcji narządów. Początkowo objawami mogą być biegunki i zaparcia, gazy i miejscowe zapalenie jelit. Ponadto są to objawy stałego zmęczenia, bóle głowy, w konsekwencji może dochodzić do przewlekłego zapalenia stawów, reumatyzmu, chorób skóry i alergii. W takich przypadkach olej z nasion czarnuszki można stosować jako leczenie wspomagające, oczyszczające.

Obecnie czarnuszkę używa się na:

• wzmocnienie układu odpornościowego (choroby przewlekłe, takie jak AIDS);

• reakcje układu odpornościowego (alergie, reumatyzm, stwardnienie rozsiane, białaczka, katar sienny i astma)

• anoreksja

• brak menstruacji

• raka

• grzybice

• bóle głowy

• podwyższony cholesterol

• kolki niemowlęce

• cukrzyca

• biegunka

• stany osłabienie, zmęczenie

• czerwonka

• odtruwanie jelit, wątroby

• zaburzenia pracy wątroby i pęcherzyka żółciowego

• hemoroidy

• gorączka

• wzdęcia

• żółtaczka

• nadciśnienie

• choroby przenoszone drogą płciową

• choroby skóry i alergie skórne (stany zapalne, obrzęk, pokrzywka, wypryski i trądzik)

• zapalenie oka

• problemy z trawieniem

• kaszel, przeziębienie i grypa

• jelitowe pasożyty (robaki, ameby, tasiemiec. Owsiki)

• problemy z nerkami i pęcherzem

• paraliż

• bóle reumatyczne

• siniaki i urazy+

• senność, zmęczenie, otępienie

• układ hormonalny (PMS)

• zapalenie zatok

• zaparcia

• Uprawa czarnuszki

  Czarnuszka jest rośliną zielną jednoroczną z rodziny jaskrowatych (Ranunculaceae Juss.), ma ok. 60 cm wysokości. Szaro-zielone liście są delikatne i nitkowate. Kwiaty mają pięć płatków o szerokości 2,5 cm, są białe z niebieskimi żyłkami, pojawiają się od czerwca do września.

  Nasionka zamknięte są w kapsule składającej się z pięciu komór, z których każda zwieńczona jest niewielkim kolcem. Gdy komory są wysuszone otwierają się, uwalniając nasiona. Czarnuszka pochodzi z zachodniej Azji, gdzie rośnie zarówno dziko, jak i w uprawach. Uprawiana jest także w Indiach, Egipcie i na Bliskim Wschodzie.

  Uwaga!
  Olej z nasion czarnuszki nie powinien być stosowany w czasie ciąży, ponieważ może powodować skurcze macicy!

  Melantyna spożyta w dużych dawkach jest toksyczna, więc przyprawa ta nie może być stosowana w dużych ilościach.